ตามเสด็จขึ้นมาด้วย สะท้อนให้เห็นว่า มีอารยธรรมจากภาคกลางแพร่ขึ้นมาถึงระยะแรกของบ้านเมืองในภาคเหนือช่วงพุทธศตวรรษที่ ๑๒-๑๖ นั้น เมืองละโว้เป็นเมืองสำคัญเมืองหนึ่งทางภาคกลาง และเป็นเจ้าของวัฒนธรรมทวารวดีในพุทธศาสนาเถรวาท ๑๑๖
ความสัมพันธ์ทางด้านศิลปะกับทวารวดีในภาคกลาง ๑๑๗ ภาคเหนือพบหลักฐานเป็นเศียรพระพุทธรูป สลักหินทรายสามเศียร มีลักษณะใกล้เคียงกับทวารวดีมากที่สุด พระพุทธรูปมีลักษณะที่สำคัญคือพระขนงต่อกันเป็นรูปปีกกา พระเนตรโตเหลือบลงต่ำ พระนาสิกใหญ่ พระโอษฐ์หนาและกว้างเล็กน้อย รูปแบบนี้ใกล้เคียงกับทวารวดีที่มีอิทธิพลของศิลปะคุปตะของอินเดีย อีกชิ้นหนึ่งเป็นกวางหมอบในท่าเหลียวหลังจากการขุดค้นบริเวณกลางเมืองลำพูน แสดงให้เห็นอย่างชัดเจนที่สุดถึงการติดต่อรับอารยธรรมจากภาคกลางขึ้นมายังลำพูน
ภาคตะวันออก
การค้นพบแหล่งก่อนประวัติศาสตร์โคกพนมดี บริเวณจังหวัดชลบุรี เป็นดินแดนที่มีคนอาศัยตั้งแต่สมัยหินใหม่แล้ว ๑๑๘ เมืองในลุ่มน้ำพานทอง ๑๑๙ พบโบราณวัตถุคล้ายกับที่พบที่โคกพนมดี ณ วัดหน้าพระธาตุ ทางวัดรวบรวมไว้เป็นจำนวนมาก มีพระพุทธรูปแบบทวารวดี ปางนาคปรก หินบดยา กังสดาล และฐานพระพุทธรูป เป็นต้น
ประมาณพุทธศตวรรษที่ ๗-๘ ชุมชนภาคตะวันออกมีการติดต่อกับอินเดียแล้ว บริเวณเขตชายทะเลอ่าวไทย โดยเฉพาะในเขตลุ่มน้ำท่าจีนและบริเวณลุ่มน้ำบางปะกง บริเวณอื่นต่ำลงไปทางใต้ บางแห่งในจังหวัดชุมพรและสุราษฎร์ธานี หลายแห่งเคยมีการติดต่อทางทะเลกับชุมชนในเขตอ่าวไทย และทะเลจีนด้วยกันมาก่อนแต่ครั้งพุทธกาล ๑๒๐
สรุปได้ว่า ภาคตะวันออก ได้มีชุมชนตั้งถิ่นฐานอาศัยอยู่มาตั้งแต่สมัยหินใหม่ มีการติดต่อกับชุมชนอื่น ๆ ตลอดจนมีการติดต่อค้าขาย และรับอารยธรรมจากภายนอก พบแหล่งโบราณคดีสมัยก่อนทวารวดีและศาสนวัตถุที่เป็นของตั้งแต่สมัยทวารวดี(พุทธศตวรรษที่ ๑๒-๑๓)
๑๑๖ สันติ เล็กสุขุม,ศ.ดร.,ศิลปะภาคเหนือ: หริภุญชัย-ล้านนา,หน้า ๒๕.
๑๑๗ ศักดิ์ชัย สายสิงห์,ผศ.ดร., ศิลปะทวารวดีวัฒนธรรมพุทธศาสนายุคแรกเริ่มในดินแดนไทย, หน้า ๑๕๐.
๑๑๘ ศรีศักร วัลลิโภคม, อารยธรรมฝั่งทะเลตะวันออก, หน้า ๑๙๔.
๑๑๙ เรื่องเดียวกัน, หน้า ๑๙๕.
๑๒๐ ศรีศักร วัลลิโภคม,นครหลวงของไทย,(กรุงเทพฯ: ด่านสุทธาการพิมพ์, ๒๕๔๐), หน้า ๓๑.
ลิขสิทธิ์เป็นของมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
Page 56 of 207
ที่มา : การศึกษาวิเคราะห์ประวัติศาสตร์พระพุทธศาสนาในสมัยทวารวดี(๒๕๕๑)
โดย : นาวาตรี สมพงษ์ สันติสุขวันต์
1 comment so far
1:45 am - 7-10-2011
Hi, this is a comment.
To delete a comment, just log in and view the post's comments. There you will have the option to edit or delete them.